Zeppelin
U ziet het zo, wie dit heeft geschilderd. Carel Willink natuurlijk, de Nederlandse meester van het neo-, magisch, imaginair of fantastisch realisme – u hebt het voor het uitkiezen. Nadat hij als twintiger voor de schilderkunst had gekozen, experimenteerde hij er op los in Berlijn en Parijs. Juist daardoor vond hij al snel zijn uitgesproken eigen stijl, een stijl die overigens wel overeenkomsten vertoont met die van zijn twaalf jaar oudere, Grieks-Italiaanse collega Giorgio de Chirico (1888-1978).
Dit is een vroeg werk, geschilderd in 1933. Dat was in een korte periode – begonnen in 1932 – waarin zeppelins werden ingezet voor commerciële vluchten tussen Europa en de Verenigde Staten. Aan die periode kwam op 6 mei 1937 een abrupt einde door de ramp met de zeppelin Hindenburg in Lakehurst, USA. Met het schilderen van een zeppelin was Willink er dus als de kippen bij.
Vier behoede heren staan op straat na een fikse regenbui. Enthousiast begroeten zij een zeppelin. Ik heb kunnen reconstrueren dat zij op de Stadhouderskade in Amsterdam staan bij de ingang van de P.C. Hooftstraat. De zeppelin kwam dus uit de richting van het Vondelpark. In 1932 had Willink een serie foto’s gemaakt van Amsterdamse straatbeelden, onder meer de omgeving van het Rijksmuseum. Op de bewaardgebleven foto van deze straatkruising staat géén zeppelin, dat hoeft geen betoog. Twee jaar na voltooiing van het schilderij betrok hij met zijn vrouw een woning met atelier aan de Ruysdaelkade, met uitzicht op het museum, net aan de andere kant van ervan.
Willink had in Delft architectuur gestudeerd, maar werd kunstschilder die – onder meer – huizen schilderde in plaats van ze te ontwerpen. Dat deed hij naar eigen zeggen omdat hij vond dat ze (huizen) ‘iets lugubers’ hadden. Van veel van Willink’s schilderijen gaat inderdaad een dreigende sfeer uit.
Carel Willink heeft de reputatie van een perfectionist die uiterst nauwgezet schilderde. Toch komt het mij voor dat hij de rechterarm van de achterste man nét iets te lang heeft gemaakt. Beginnersfout, laten we het daar op houden.
John Löwenhardt
26 september 2025