Parijs 3

Het werk meet 80 x 60 centimeter en is in 1955 in olieverf op linnen geschilderd. Het is honderd procent vlak en de titel is Parijs 3. Ik zie vlakken in zes kleuren, twee verschillende tinten blauw, rood, geel, zwart en wit. Is het Mondriaan? Is het Theo van Doesburg? Josef Albers misschien? Nee, het is Baljeu.

Joost Baljeu (1925-1991) maakte dit doek op 30-jarige leeftijd en het was een van zijn laatste schilderijen. Na zijn studie tijdens de bezettingsjaren was hij begonnen met realistische schilderijen. Dat bood hem onvoldoende uitdaging en in navolging van de kubisten begon hij in 1952 met geometrisch-abstracte werken zoals het hier gepresenteerde. (De geometrische abstractie werd overigens in die tijd door sommige critici weggehoond als vlucht uit de werkelijkheid of uiting van angst voor het leven.) Van ’t één kwam ’t ander. Onder invloed van De Stijl, Theo van Doesburg en Piet Mondriaan betrok hij de derde dimensie nadrukkelijk in zijn werk. Wat begon als wandreliëfs van vrij dunne platen board in verschillende egale kleuren, ontwikkelde zich tot kunst op het driedimensionele snijvlak van schilderen, beeldhouwen en architectuur. Aan zijn werken lagen uitvoerige theoretische verhandelingen ten grondslag over de relaties tussen natuur, beeldende kunst en architectuur.

Baljeu is vooral bekend geworden met zijn ‘ruimte-tijdconstructies’ uit de jaren ’60-’80. U kunt een 9 meter hoge constructie van gestapelde, open, ijzeren kubussen zien in het centrum van het Hubertusviaduct in Den Haag, of twee andere op verschillende plekken nabij winkelcentrum Prins Alexander, Rotterdam. Het Kröller-Müller Museum heeft verschillende werken en toont op een van de gazons de staalconstructie F26 uit 1990. In het Kunstmuseum Den Haag is een vroege (1958) wandconstructie te zien, in geel en grijs, olieverf op hout, 145 x 92 x 22 centimeter. Heel mooi.

John Löwenhardt
28 augustus 2026