Ondersteboven

Nee, u ziet het goed. Ik heb me niet vergist bij het plaatsen van de afbeelding. Kijk maar goed, de schilder heeft zijn signatuur links onderaan geplaatst. Vanaf 1969 ging Georg Baselitz (Deutschbaselitz, 1938) menselijke figuren ondersteboven schilderen. Zijn idee was dat hij daarmee twee dingen bereikte: hij dwong zichzelf langzamer te schilderen en hij dwong de kijker langzamer – en dus beter – te kijken. Ik vind het een knappe prestatie, want of je een spiegel nou ondersteboven zet of niet, het spiegelbeeld blijft eigenwijs met blote voeten op de grond staan.

Met dit schilderij uit een particuliere verzameling is namelijk nog wat meer aan de hand. Baselitz heeft zichzelf met zijn vingers geschilderd, ondersteboven dus, olieverf op linnen. Het is uit 1972 en meet twee meter hoog bij 1,62 breed.

Een interessante schilder, deze Baselitz. Hij werd als Hans-Georg Kern aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog in Saxen geboren en groeide op in de DDR. In 1957 gooide de leiding van de Hochschule für Bildende und Angewandte Kunst (Hogeschool voor beeldende en toegepaste kunsten) in Oost-Berlijn hem de academie uit, op beschuldiging van sociaal-politieke onvolwassenheid. Hij verhuisde naar West-Berlijn en veranderde zijn naam in Baselitz.

Tijdens zijn eerste solotentoonstelling in 1963 ontstond meteen een schandaal vanwege een vermeend obsceen schilderij. Het Berlijnse OM nam het doek in beslag op beschuldiging van onzedelijkheid. Baselitz moest twee jaar procederen alvorens hij het terugkreeg. Het scandaleuze schilderij heet Die große Nacht im Eimer (De grote avond is verpest). Wat er verpest is? Ga zelf maar kijken, het is opgenomen in de collectie van Museum Ludwig in Keulen.

Georg Baselitz overleed op 30 april, hij is 88 jaar oud geworden. De bovenstaande tekst was toen al geschreven.

John Löwenhardt
15 mei 2026