Moeder’s tuin
Wat een liefdevol schilderij. Ik zou haast ‘verstild’ schrijven, maar dat modewoord doet mij lichtelijk kokhalzen. Het toont een kleurrijke, zomerse border, bomen, een heg en in de verte de bosrand van Aerdenhout. Keurig aangeharkt. Otto de Kat was 28 jaar oud toen hij in 1935 (blijkens de titel) de tuin van zijn moeder schilderde. De voorstudie die hij had gemaakt droeg de titel Tuin Van Hogendorpstraat, Haarlem; het lijkt er daarom op dat dit het adres van zijn moeder was; Otto zelf woonde, met tussenpozen, ook in Haarlem: in de jaren 1933-36 naast de Waag aan het Spaarne.
De Kat schilderde landschappen, portretten, stillevens, interieurs, dorps- en stadsgezichten, dieren en naakten. Hij maakte overigens ook aquarellen, tekeningen, grafiek en beelden. In dit schilderij paste hij een techniek toe die al weer zo’n vier decennia oud was: het pointillisme. Hij is er niet in verder gegaan. Het schilderij is met 130 x 177 cm. één van de grootste doeken uit zijn vooroorlogse periode. Het is in privébezit.
De Kat was in het midden van de 20e eeuw in ons land één van de pleitbezorgers van de realistische (figuratieve) kunst en als zodanig betrokken bij de oprichting van het Henriëtte Polak Museum in Zutphen. In zijn studie van het werk van De Kat stelt Hans Wijgergangs dat drie zaken in zijn kunstopvatting centraal stonden: “trouw aan het ambacht, respect voor de traditie en het belang van een evenwichtige verhouding tussen ratio en emotie.” Ik denk dat De Kat had kunnen zeggen (het zijn mijn woorden) ‘Schilder maar gewoon, dan schilder je al gek genoeg.’ Van nieuwlichterij moest hij niets hebben. Hij was een groot bewonderaar van het werk van Pierre Bonnard (1867-1947) en dat is te zien. Vanaf 1955 was De Kat hoogleraar aan de Rijksacademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam. Hij overleed in 1995.
Een omvangrijke ‘RKD Studie’ door Hans Wijgergangs van leven en werk van De Kat, met catalogus van zijn werken, is digitaal beschikbaar bij het Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis (RKD).
John Löwenhardt
25 september 2026