Mejuffrouw Engelhardt

Dit schilderij heeft een titel gelijk aan de geportretteerde persoon, Fräulein Engelhardt. Kort na de dood van haar vader Edmund Motesiczky de Kesseleökeö in december 1909 had de moeder van de schilder Fräulein Engelhardt geëngageerd als gezelschapsdame. In 1910 reisde ze met haar naar Rome. Het werk is hoogstwaarschijnlijk in 1926-27 geschilderd, toen de kunstenaar nog volop in opleiding was.

Marie-Louise von Motesiczky is in 1906 in Wenen geboren en was dus drie jaar toen haar vader overleed. Hij was cellist, haar moeder kwam uit een welgestelde familie. De familie was bevriend met de schilders Max Beckmann (1884-1950) en Oskar Kokoschka (1886-1980). Sinds het begin van de jaren twintig volgde Marie-Louise kunstonderwijs, in Wenen, Den Haag, Parijs en Berlijn. In 1927-28 nodigde Beckmann haar uit naar Frankfurt am Main te komen en lessen te volgen aan de kunstacademie. Dit schilderij dateert uit die periode.

Meteen na de Anschluss bij nazi-Duitsland in 1938 vluchtte Marie-Louise met haar moeder naar Nederland. Daar had ze in 1939 haar eerste solotentoonstelling. Kort daarna vertrok ze met haar moeder naar Engeland. Hier had zij een langdurige relatie met de getrouwde schrijver Elias Canetti (1905-94). Ook in 1952 toen zij in Londen woonde, had Von Motesiczky solotentoonstellingen in Den Haag en Amsterdam. Pas op 60-jarige leeftijd smaakte ze het genoegen van een solotentoonstelling in haar land van geboorte.

Het Stedelijk Museum in Amsterdam en Boymans-Van Beuningen in Rotterdam bezitten werken van deze kunstenaar. Maar voor Fräulein Engelhardt moet u naar de Hunterian Art Gallery van de Universiteit van Glasgow. In de ‘beredeneerde catalogus’ die Ines Schlenker in 2009 heeft gepubliceerd van de 337 schilderijen van Von Motesiczky, heeft dit werk het lage nummer 15. Bonus: deze fraaie catalogus is volledig online te raadplegen.

Marie-Louise von Motesiczky overleed dertig jaar geleden in Londen, ze werd bijna negentig jaar oud.

John Löwenhardt
2 oktober 2026