Kruiswegstatie

Ik ga nog even door met griezelschilderijen. U kijkt naar zes vierkante meter opgedroogd dierenbloed op jute. Het werk uit 1961 heeft de titel Kruiswegstatie en is van de Oostenrijker Hermann Nitsch (1938-2022). Ooojé, wat moet ik ermee, zult u zeggen. Druipend dierenbloed, onsmakelijk. Is dat nou echt nodig? De Pinakothek der Moderne in München heeft het wel aangekocht en in zijn collectie opgenomen, ik bedoel maar.

Nitsch behoorde begin jaren ’60 tot een groep jonge, radicale kunstenaars die vooral wilden schokken, choqueren. Het kon niet gek of vies genoeg voor de Wiener Aktionismus: poep, pies, sperma, voedsel, en bloed dus. Bij voorkeur in relatie gebracht met de christelijke beeldtaal. De verstarde, postfascistische Oostenrijkse maatschappij moest worden opengebroken, taboes zonder pardon omvergeworpen. Dat was het beleden credo van deze groep, maar het choqueren hielp natuurlijk ook wel een beetje om hen onder de aandacht van het publiek te brengen.

Het gebruik van bloed was niet nieuw en ging ook na Nitsch door. De Amerikaanse kunstenaar Vincent Castiglia (NY 1982) schildert uitsluitend met zijn eigen bloed. Onze Brabantse Pepita Aarts (1995) trok de aandacht door een tijdje maandelijks haar menstruatiebloed op te vangen en dat op papier te kwasten “als symboliek voor mijn persona en het leed waar ik in verdronk”. Nog recenter schilderde de Rus Pavel Krisevitsj (2000) met eigen bloed om de simpele reden dat er in zijn cel behalve as en tandpasta niets anders voorhanden was.

Nitsch overleed in 2022, 83 jaar oud, maar zijn geest is nog springlevend. Happy Halloween!

John Löwenhardt
30 oktober 2026