Kroontjespen

Geen schilderij deze week, maar een bijzondere tekening. Carlijn Kingma (Zutphen 1991) is cartograaf van de samenleving. In het verlengde van de cartografen van weleer, tekent zij kaarten van denkwerelden. Zo wil ze de mechanismen doorgronden waarmee de mens de samenleving bestuurt: politiek, religie, economie en onderwijs. De tekenpen pakt ze pas op na lange studie en gesprekken met talloze betrokkenen. In de fictieve werelden die ze vervolgens tekent, hoopt ze nieuwe wegen te vinden naar een betere toekomst. Op het ogenblik werkt ze aan een tekening over de wooncrisis.

Dit werk heet ‘De quasi-neutrale oplossingsfabriek’ (The Objective Truth Factory) en staat aan het begin van haar artistieke carrière. Het is als het ware haar manifest, de eerste uitdrukking van haar eigen cartografische stijl. Het wil uitbeelden hoe universiteiten tot kennis komen. Rechtsboven in de tekening heeft de kunstenaar de boodschap ervan geschreven, in vertaling: In de ivoren toren van de wetenschap bouwen we onze theorieën over de waarheid. We verzamelen, rationaliseren en reduceren gegevens tot kennis ten dienste van het systeem dat we de samenleving noemen. Maar ergens onderweg voelen we ons verloren, omdat we vergeten zijn om op te kijken en naar de verre horizon te staren, naar het universum van meervoudige waarheden.

De afmeting is 70 x 51 centimeter, ruim een derde vierkante meter. Kingma gebruikte uitsluitend de kroontjespen en glazen flesjes Chinese inkt van haar grootvader. Zo heeft ze het blad papier in een half jaar volgetekend. Het werk wordt gecomplementeerd door een veel grotere tekening over utopieën. Samen vormden deze twee bladen in 2016 haar afstudeerproject aan de T.U. Delft, een project dat in alle opzichten afweek van de eisen die de afdeling Bouwkunde stelde. Toch slaagde zij met vlag en wimpel en tienen op haar cijferlijst.

Het werk werd in 2025 aangekocht door de gloednieuwe Stichting De Toeverlaat en als eerste kunstwerk van die stichting in permanente bruikleen ter beschikking gesteld van het Zutphense Henriette Polak Museum. Het is daar op 24 oktober in de permanente collectie opgenomen en vanaf 6 november te zien. Deze ‘steunstichting voor beeldende kunst’ stelt zich ten doel op deze wijze musea in het gehele land te faciliteren.

John Löwenhardt
31 oktober 2025