Kin omhoog!

Een mooi schilderij is het niet, prettig om naar te kijken evenmin. Wel fascinerend, zó verontrustend dat je ogen het gehele werk afzoeken naar de details. Negen mensfiguren en een losliggend hoofd in de ruïnes van een stad. De vrouw op de voorgrond draagt op haar schouders een stalen constructie waaraan een vishaak hangt die haar lippen doorboort en haar het spreken zo belet. Zij kijkt ons radeloos aan. Twee staande mannen van wie de hoofden in slingers hangen aan een verrijdbare stang. Nou ja, ga zo maar door, kijkt u zelf maar goed. De mensen lijken met de kin omhoog doelloos door hun stad te lopen. Het onaangename kleurenschema versterkt het onheilspellende gevoel dat het beeld oproept.

Het is trouwens geen schilderij maar een aquarel, gemaakt in 2002. De titel luidt Chin Up (kin omhoog) en de kunstenaar is Nicole Eisenman (Verdun, 1965). Verwijst dit werk naar lichamelijke kwetsbaarheid? Heeft het iets te maken met de condition humaine? Je kunt er van alles bij fantaseren, zoals kunstcritici graag doen. Het Haagse Gemeentemuseum (nu ‘Kunstmuseum’) vat haar werk samen in de woorden ‘maatschappijkritische verhalen verbeeld met humor en herkenbare elementen uit de kunstgeschiedenis en de populaire cultuur’.

Dat museum bracht rond de jaarwisseling 2022-23 een tentoonstelling van haar werk sinds 1990. Bij die gelegenheid benadrukte het museum dat Eisenman genderneutrale voornaamwoorden gebruikt, en nam die gewoonte over. De nogal belachelijke tekst dwingt mij een standpunt in te nemen. Anders dan de pr-ers van het museum identificeer ik mij niet met ‘gender non-conformiteit’, ik ben wat minder gevoelig voor modegrillen dan het museum. Dus voor mij is zij niet ‘hen’ maar gewoon zij, of zij nou zij/hij wil zijn of hen. Hoe het ook zij, haar (‘hun’!) kunst is er niet minder om.

Dit werk is deel van de Sammlung Falckenberg en ik fotografeerde het in een buitenlocatie van de Deichtorhallen in Hamburg.

John Löwenhardt
8 augustus 2025