Icoon

Dit staatsieportret van voormalig (1998-2005) Bondskanselier Gerhard Schröder is in januari 2007 toegevoegd aan de ‘Kanzlergalerie’, portretten van voormalige Bondskanseliers in het Bundeskanzleramt in Berlijn. Het is het zevende, tot nu toe laatste, geschilderde portret. Het eerste toont Konrad Adenauer. 

Het portret is in 2006 geschilderd door Jörg Immendorff in opdracht van Schröder zelf. Deze had meteen na zijn hoge Duitse staatspositie zijn ziel verkocht aan de Russische kleptocratie en was dikke maatjes geworden met president Poetin. 

De zes illustere voorgangers van Schröder zijn eerlijk gezegd nogal knullig geschilderd, Schröder springt er echt uit. Achter zijn heilige, gouden gelaat, een aureool. Ervoor een gestileerde, rode staatsadelaar en in zwart de kunstaap, Immendorff’s icoon voor zichzelf. De overheersende kleuren zijn die van de Duitse vlag, zwart, rood en goud. Ik vind dat het portret trekken vertoont van een icoon. Moeten we het zien als heiligenverering voor Immendorff’s opdrachtgever? Of juist als een ingehouden bespotting van die huichelaar?

Jörg Immendorff werd in 1945 geboren en was in de jaren ‘70-‘90 één van de meest spraakmakende en omstreden Duitse kunstenaars. Hij was aanvankelijk maoïst en dus uitgesproken tegenstander van a-politieke kunst. Een ‘expressionistisch historieschilder’ werd hij genoemd. Hij provoceerde graag en had vanzelfsprekend baat bij de schandalen die hij veroorzaakte. Sensatiezucht en geldingsdrang konden hem niet worden ontzegd. Aan Gerhard Schröder trouwens ook niet.

Bij Immendorff werd in 2008 de vreselijke spierziekte ALS vastgesteld. Gedurende de laatste jaren voor zijn dood gaf hij vanuit een rolstoel aanwijzingen aan zijn assistenten die het werk dan uitvoerden. Zo is ook het portret van Schröder ontstaan. Immendorff stierf vier maanden nadat het in de Kanzlergalerie werd opgehangen. Als u het wilt zien, zult u een afspraak moeten maken met Kanselier Friedrich Merz of u moet wachten tot de ‘Tag der offenen Tür’ (Open deur-dag), doorgaans eind augustus.

John Löwenhardt
9 mei 2025