Helios

Waar kijkt u naar? U kijkt naar de weergave van een digitale opname van een in 2010 in olieverf op houten paneel geschilderde afbeelding van een uitsnede uit een in de National Geographic afgedrukte foto van een archeologische opgraving. U ziet de vingertoppen van een levende hand (de hand van de 20e eeuwse archeoloog?), een klein stukje pols en daartussen een driedimensionaal portret dat een Griekse kunstenaar pakweg 2600 jaren geleden uit steen heeft gehouwen. Het is de zonnegod Helios.

Het is zonneklaar dat de Griekse beeldhouwer wist wat hij deed en dat de schilder goed kan schilderen. Twee vaklui. Het beeld schittert in eenvoud – een hand toont een kleine antieke kop, meer is ‘t niet – en juist daardoor houdt het jouw blik vast. Kunsthistorici en kunstbeschouwers spreken graag van ‘gelaagdheid’: hoe meer lagen, hoe beter. En dan bedoelen ze niet perse lagen verf. Ze doelen op psychologische, analytische en historische lagen die het kunstwerk aanboort en die hen uitnodigen tot diepzinnige uitweidingen die voor de gewone man soms moeilijk te volgen zijn. De laag olieverf op het paneel is misschien een millimeter dik… maar suggereert vele niet-materiële lagen.

De kunstenaar die dit olieverfpaneel maakte, heeft in zijn ontwikkelingsfase een grote voorkeur gehad voor de belevingswerelden van ontdekkingsreizigers, natuurvorsers en archeologen – ik parafraseer het juryrapport dat in 2012 de toekenning aan hem van de Koninklijke Prijs voor de Vrije Schilderkunst begeleidde. Koning Willem III heeft deze prijs in 1871 ingesteld, een aanmoedigingsprijs voor veelbelovende schilders. Jasper Hagenaar (1977) ontving hem op aanbevelen van jury én publiek. 

Kijk, kijk en ervaar. Dat is het devies van Hagenaar. Hij vertélt geen verhaal, hij wil dat een schilderij in het brein van de beschouwer een verhaal opwekt. Wat is uw verhaal?

John Löwenhardt
7 juni 2024