Bovenste gletsjer
Je hebt realisten en abstracten. En allerlei gradaties daartussenin. Realistische schilders die dat altijd waren en gebleven zijn, hoeven zich niet te schamen. Abstracte schilders evenmin, maar vind ik toch minder boeiend, vooral wanneer hun stijl in de loop der jaren niet is veranderd. Wilhelmina Barns-Graham (1912-2004, WBG voor het gemak) is een interessante schilder omdat je kunt volgen hoe haar werk zich ontwikkelt van realistisch naar abstract.
Een sleutelrol in die ontwikkeling speelde haar bezoek aan de gletsjers van Grindelwald in het Berner Oberland. Vrienden namen haar daar in de zomer van 1948 voor het eerst mee naartoe, zie deze foto. Ze raakte meteen gefascineerd en wilde niet meer weg. “In Grindelwald was ik aan het klimmen op de twee gletsjers…”, schreef ze later. “De enorme kracht en omvang…, de fantastische vormen, het contrast tussen massiviteit en transparantie, de in het felle licht gereflecteerde kleuren, de warmte van de zon die de vormen deed smelten en veranderen…Het leek te ademen! Enorme, rechtopstaande vormen, gepolijst als glas met scherpe randen, hun toppen daarentegen hard, besneeuwd, afgerond en gestructureerd, waarin en waarop enorme en minuscule stenen en puin begraven konden liggen..”
WBG werkte na deze ervaring drie jaren aan het thema gletsjers. Dit werk uit 1950 is geïnspireerd door de Bovenste Gletsjer van Grindelwald. Het is geschilderd in olieverf op canvas en meet 39,4 x 62,9 cm. Goed is te zien dat WBG bij het schilderen verschillende perspectieven wilde combineren, in haar eigen woorden: “van bovenaf, erdoorheen en rondom, zoals de vogel vliegt, een totaalervaring.” Kort nadat het was voltooid, verkocht ze het aan de British Council. Uit hetzelfde jaar is haar schilderij Glacier Crystal, Grindelwald, sinds 1964 in de Tate Gallery in Londen.
U kunt werk van Barns-Graham zien in de solotentoonstelling Nature in Motion in Museum Belvédère, Oranjewoud, tot 20 september (helaas: met een onsympathieke toeslag à €2 op de Museumkaart).
John Löwenhardt
31 juli 2026